Emigaso mingi nnyo egy'okukola ebiwandiiko by'amatu eri endiga .

1. Enzirukanya ey’amangu ey’okulunda endiga .

Obubonero bususse okuba obw’omukwano okusobola okuliisa. Ekisooka, basobola okuzuula amangu oba waliwo endiga yonna esigaddewo era ani alina enjawulo. Omulundi oguddako ng’olunda, yongera okufaayo ku ndiga zino eziyagala ennyo okugwa emabega.

Okugatta ku ekyo, olunaku lw’okuzaala ente ennume lusobola okuwandiikibwa. Abalunzi bangi bakuuma endiga ensajja mu kkalaamu ez’enjawulo era bazireeta zokka ne bazigatta n’endiga enkazi eziyitibwa estrous wos mu kiseera ky’okuzaala. Tekikoma ku kulongoosa muwendo gwa rams, naye n’ennaku z’okuzaala n’okufulumya ente zisobola okuwandiikibwa obulungi, bwe kityo ne kitereeza omuwendo gw’okuzaala kw’endiga z’endiga n’okuwangaala kw’abaana b’endiga.

 

2. Okuwandiika amawulire amalungi ku buli ndiga .

Buli ndiga ezirina endagamuntu yaayo esobola okuwandiika amawulire gonna agali mu ndiga zino, omuli olunaku lw’okuzaalibwa, obuwanvu, obuzito, embeera y’okugema buli mwaka, olunaku lw’okuzaala, esaanira okuzaala oba okugejja, olunaku lw’okufulumizibwa, omuwendo gw’abaana abazaalibwa, omuwendo gw’abaana b’endiga n’ebirala, nga kino kirungi eri enzirukanya ey’omuggundu.

 

3. Okubala obulungi ennaku z’okuzaala n’okukola ku buli endiga .

Ku by’okuzaala ennimiro z’endiga n’ennimiro z’endiga ezeezaala, okuwandiika ennaku z’okuzaala n’ennaku z’okufulumya ebintu kikulu nnyo. Ebiseera ebisinga, endiga ezibadde zirundibwa ziddukanyizibwa mu kalaamu emu, ate enkazi ezigenda okuzaala ziddukanyizibwa mu kkalaamu za maama n’abaana. N’ennaku z’okuzaala n’okukola ennaku z’okulunda zokka ze zisobola okutegekebwa nga bukyali. Okugatta ku ekyo, okuwandiika omuwendo gw’endiga z’endiga n’okuwangaala kw’endiga ennume kya mugaso mu kulongoosa ente ennume.

 

4. Okukwata obulungi nga okola eddagala erigema .

Endiga zonna si ze zisaanira okugema buli kiseera, gamba ng’endiga omulwadde, ente ezipya ezirundibwa, n’ennyana z’embuto. Bwe waba tewali kabonero, kyetaaga okukolebwa mu mpagi. Bwe wabaawo akabonero, kyetaaga okukeberebwa mu foomu ya likodi yokka. Bwe kiba kisaanidde, eddagala lino liyinza okugattibwako.

 

5. Ekirungo ekigoba ebiwuka ekirungi okwewala okufiirwa okuteetaagisa .

Endiga ezitera okuba nga teziwera mwezi mulamba ate ezo eziri mu mwezi gumu nga tezinnazaala tezisaanira ddagala eritta ebiwuka, ekiyinza okuleeta situleesi era kiyinza okuvaako okuvaamu olubuto naddala ng’okozesa eddagala eritta ebiwuka erikolebwa mu albendazole. Okuteeka obubonero n’okuddukanya empagi bituukira ddala ku kuzaala okunene-Scale okulwanyisa ebiwuka n’okugema, ate ku sscale sheep entono-okugulumizibwa mu bbanga eritali ddene, okussaako obubonero n’okugatta ebiwuka mu kiseera ekituufu kimala.

 

6. Okukola n’okuzaala mu kiseera kye kimu mu nnimiro z’endiga ennene-.

Mu myaka 1-2 egiyise, estrus ne artificial insemination byeyongedde okwettanirwa, era ennimiro z’endiga ennene zisazeewo okukola ebisingawo. Mu kiseera kye kimu estrus kwe kukozesa eddagala okukola endiga mu kiseera kye kimu, olwo okuzaala okw’ekikugu ne kukozesebwa okufuula endiima okulowooza n’okuzaala mu kiseera kye kimu. Naye si buwanguzi 100% busobola okutuukirira omulundi gumu. Singa buli endiga eba n’endagamuntu yaago, enzirukanya y’emirimu oluvannyuma, eddagala, n’okuzaala bijja kuba birungi.

 

7. Ennyiriri za kitaawe ne maama ezitegeerekeka obulungi, okwewala okuzaala .

Ennimiro z’endiga ezimu zirina ensonga z’okuzaala mu nsolo. Singa abaana b'endiga abazaalibwa okuva mu RAM y'emu baba n'ebbaluwa ey'enjawulo, nga "ID card" okutandika ne "R", okuzaala mu nsolo kuyinza okwewalibwa? Ekirungi ekiri mu kukwata ennyimba kwe kuba nti abazadde abasajja n’abakazi aba buli ndiga bategeerekeka bulungi, ekintu ekyanguyira okulonda endiga ezizaala.